Όταν, πριν 4 χρόνια, ένας αναπληρωτής καθηγητής θετικών επιστημών, δύο μόλις μήνες μετά τον διορισμό του σε κάποια σχολεία, παραιτήθηκε καταγγέλοντας τις απαράδεκτες καταστάσεις βίας που αντιμετώπιζε από τους μαθητές σε ένα από τα λύκεια που δίδασκε –αλλά και την ανύπαρκτη υποστήριξη από τη διεύθυνση του σχολείου– δεν είδαμε δυστυχώς να συγκινούνται ιδιαιτέρως οι υπεύθυνοι του Υπουργείου Παιδείας. Τη στιγμή μάλιστα που ως γνωστόν, η παραίτηση ενός αναπληρωτή συνεπάγεται αποκλεισμό γιά δύο χρόνια από το να είναι πάλι υποψήφιος γιά διορισμό.

Όταν, στα μέσα του περασμένου Νοεμβρίου, το Υπουργείο Παιδείας ανακοίνωσε ότι γιά 1.424 θέσεις αναπληρωτών καθηγητών και δασκάλων σε σχολεία όλης της χώρας στα οποία διαπιστώθηκαν κενά δεν έκανε κανείς αίτηση γιά την κάλυψή τους, πάλι δεν φάνηκε να προβλημάτισε τους αρμόδιους η κατάσταση αυτή.

Όταν, ένα μήνα αργότερα, δημοσιευόταν σε μεγάλη εφημερίδα άρθρο με τον εύγλωττο τίτλο: “Να γίνω δάσκαλος; Όχι, ευχαριστώ”, όπου αναδεικνυόταν η ουσιαστική απαξίωση του λειτουργήματος του εκπαιδευτικού σήμερα, η ελληνική Πολιτεία παρέμεινε αυγκίνητη και αδρανής.

Έτσι, όταν τον περασμένο Μάρτιο ανακοινώθηκε ο τραγικός θάνατος καθηγήτριας των αγγλικών η οποία έπαθε εγκεφαλικό από τη στενοχώρια που της προκάλεσαν τα πάνδεινα που υφίστατο καθημερινά από τους μαθητές ενός συγκεκριμένου τμήματος σχολείου όπου εργαζόταν –αλλά και η αδιαφορία των ιεραρχικά ανωτέρων της να αντιμετωπίσουν στην ουσία το θέμα– οι αρμόδιοι του Υπουργείου Παιδείας έδειξαν να “πέφτουν από τα σύννεφα”.

Ανεξαρτήτως όμως αυτών, αναδείχθηκαν οι μεγάλες ευθύνες που βαρύνουν πολλούς κοινωνικούς παράγοντες και θεσμούς, αναφορικά με την ατμόσφαιρα που επικρατεί σε πολλά σχολεία σήμερα.

Μεγαλώνοντας παιδιά χωρίς όρια

Η πρώτη μεγάλη ευθύνη βαρύνει αναμφίβολα τους γονείς. Διότι η αγωγή του παιδιού σύμφωνα με όλους τους παιδαγωγούς ουσιαστικά συντελείται στο σπίτι, πριν φτάσει το παιδί στο θρανίο του σχολείου.

Από τις πρώτες μέρες της ζωής τους τα παιδιά παρατηρούν τους ενήλικες, ενσυνείδητα ή ασυνείδητα, υιοθετώντας τα πρότυπα συμπεριφοράς τους. Η αποτελεσματικότερη διδασκαλία τρόπων καλής συμπεριφοράς είναι το παράδειγμα των γονέων. Εκείνοι θα διδάξουν στο παιδί

• να σέβεται τους συνανθρώπους του στο σχολείο και στην κοινωνία

• να συνεργάζεται και να μοιράζεται στις κοινωνικές ομάδες, άρα και στο σχολείο

• να αποκτήσει αυτοπεποίθηση, αυτοεκτίμηση αλλά και ενσυναίσθηση

• να επιλύονται θέματα διαφωνιών που αναπόφευκτα αναφέρονται σε συνεργασία με άλλους

• Πώς είναι δυνατόν να ευδοκιμεί η αρμονική συνύπαρξη στο σπίτι, στο σχολείο, στην κοινωνία

• να αναγνωρίζει ίσα τουλάχιστον δικαιώματα με τα δικά του στους συμμαθητές του

• ότι στη ζωή ο καθένας δεν έχει μόνο δικαιώματα αλλά και υποχρεώσεις.

Όταν το παιδί δεν έχει δει τον πατέρα του στο σπίτι να αντιμετωπίζει τη μητέρα του και τη γνώμη της με σεβασμό και αξιοπρέπεια, πώς θα σεβαστεί κι εκείνο το πρόσωπο και την αξιοπρέπεια του συμμαθητή του ή του καθηγητή του;

Όταν το παιδί στο σπίτι έχει μάθει ότι το “θέλω” του είναι υποχρέωση γιά τους γονείς του, πώς θα ανεχθεί τη μη ικανοποίηση αιτήματός του όταν η δικαιοσύνη και η ισότητα δικαιωμάτων στην τάξη δεν το επιτρέπει;

Όταν ακούει κανείς γονιό να διαμαρτύρεται στη νηπιαγωγό του παιδιού του λέγοντας: “Πώς τολμήσατε να αρνηθείτε αυτό στο παιδί μου; Εγώ δεν είπα ποτέ όχι στο παιδί μου”,

όταν διαβάζει κανείς σε ανακοίνωση Ένωσης Συλλόγων Γονέων και Κηδεμόνων κάποιου δήμου της Αττικής, 5 κοινωνικές αιτίες γιά τη βία μαθητών κατά εκπαιδευτικών αγνοώντας τελείως την ευθύνη των γονέων μελών της,

όταν η Διεύθυνση του σχολείου συμβουλεύει εμπιστευτικά τους γονείς ότι χρειάζεται να δει το παιδί τους ένας ειδικός και δεν μπορεί να το επιβάλει όταν εκείνοι επιμένουν να την αγνοούν,

πώς μπορεί κανείς να ελπίζει στη βελτίωση της κατάστασης που επικρατεί σήμερα σε πολλά σχολεία;

Τα εφόδια του εκπαιδευτικού από την Πολιτεία

Με ποιά εφόδια η Πολιτεία οπλίζει έναν νέο εκπαιδευτικό γιά να μπει να διδάξει σε μιά αίθουσα διδασκαλίας;

Γιά τον διορισμό του απαιτεί μόνο την ύπαρξη ενός πτυχίου από αναγνωρισμένο ΑΕΙ και μιά επίσημης ιατρικής βεβαίωσης ότι είναι ψυχικά και σωματικά υγιής γιά την είσοδό του στην τάξη. Δεν διδάσκεται πουθενά το πώς θα αντιμετωπίσει τις όποιες συμπεριφορές των μαθητών, ποιές από αυτές είναι και σε ποιό βαθμό ανεκτές και ποιές όχι. Δεν του υποδεικνύονται ούτε από τη Διεύθυνση του Σχολείου οι τρόποι με τους οποίους μπορεί να αντιδράσει σε όποια παραβατική εκδήλωση, αλλά και πού αρχίζει η ευθύνη του διευθυντή και του Συλλόγου γιά την αντιμετώπιση των ατακτούντων μαθητών.

Είναι αδιανόητο γιά ένα θέμα υπαρκτό, όπως το θέμα της επιβολής τάξης στην αίθουσα διδασκαλίας, να μην υπάρχουν γραπτές οδηγίες από το Υπουργείο Παιδείας στη διάθεση της διεύθυνσης του σχολείου, ώστε να παραδίδονται και να επεξηγούναι στους εκπαιδευτικούς.

Δεν μπορεί κομματικές συλλογικότητες νεοδιοριζόμενων εκπαιδευτικών να έχουν ετοιμάσει 50σέλιδο οδηγιών γιά όλα τα θέματα που απασχολούν έναν νεοδιοριζόμενο εκπαιδευτικό – μεταξύ των οποίων και “Πώς αντιμετωπίζουμε τις συμπεριφορές των μαθητών – το οποίο και προσφέρουν δωρεάν στα μέλη τους, ενώ το Υπουργείο να μην απασχολείται καθόλου με το θέμα αυτό.

Κατά συνέπεια η φράση που κάποιες φορές ακούγεται ότι “ο τάδε εκπαιδευτικός δεν μπορεί να κρατήσει την τάξη” βαρύνει ουσιαστικά τους ιεραρχικά προϊσταμένους του. Ο εκπαιδευτικός έμαθε στο Πανεπιστήμιο να γίνει π.χ. ένας καλός δάσκαλος φυσικής, και όχι ένας καλός θηριοδαμαστής.

Ή πιστεύει κανείς ότι, αν με την πρώτη καταγγελία ότι “κάποιος μαθητής, την ώρα που ο καθηγητής έγραφε στον πίνακα, πέταξε πάνω του πλαστικό μπουκάλι με νερό”, τιμωρείτο ολόκληρη η τάξη με 3 μέρες αποβολή (δεδομένου ότι κανένας μαθητής δεν θα αποκάλυπτε την πρώτη φορά τον δράστη), θα υπήρχε συνέχεια;

Υπάρχουν παραπτώματα που αντιμετωπίζονται με συμβουλευτική παρέμβαση. Υπάρχουν όμως και άλλα που απαιτεί ποινή που να “κοστίζει”, αν θέλουμε η ποινή να έχει χαρακτήρα αποτρεπτικό γιά τυχόν επανάληψη.

Υπάρχει ελπίδα;

Αν κάποτε η Πολιτεία έκρινε ότι η παρούσα κατάσταση είναι απαράδεκτη και ήθελε να τη διορθώσει, τότε θα έπρεπε κατά προτεραιότητα

• Να επαναφέρει ηθοπλαστικού χαρακτήρα βιβλία Γλώσσας και μαθήματα που διδάσκουν ζωή με τις αρχές και της αξίες του ελληνορθόδοξου πολιτισμού μας, τα οποία ενσυνείδητα κάποτε αποβάλαμε.

• Να επαναπροσδιορίσει τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις όλων των παραγόντων και θεσμών της εκπαίδευσης. Πρέπει να κατανοηθεί από όλους ότι η ατιμωρησία και ο άκρατος δικαιωματισμός δεν ανατρέφουν υπεύθυνους πολίτες. Η ύπαρξη κανόνων σε μιά οργανωμένη κοινωνία είναι απαραίτητη και η μη εφαρμογή τους πρέπει να επισείει ανάλογες αποτρεπτικές ποινές.

• να δώσει στον διευθυντή και στους ιεραρχικά προϊσταμένους τις οδηγίες γιά τη βέλτιστη παιδαγωγικά αντιμετώπιση κάθε παρουσιαζόμενης παρεκτροπής μαθητή. Είναι απαράδεκτο ο εκπαιδευτικός να μην αισθάνεται τη διεύθυνση του σχολείου ως συμβουλευτικό συμπαραστάτη στο καθημερινό διδακτικό και εξωδιδακτικό του έργο.

• να καταστήσει υποχρεωτική γιά τους γονείς την παραπομπή του μαθητή σε ειδικούς, οπότε η συμπεριφορά του κρίνεται από το σχολείο απαραίτητο να ελεχθεί. Παράλληλα να διαθέτει συμβουλευτικά κέντρα γιά γονείς που θα υποβοηθούν το έργο του σχολείου και δεν θα το αντιστρατεύονται.

• να μεριμνά γιά την αναγνώριση του έργου του εκπαιδευτικού από όλους τους παράγοντες της κοινωνίας ως απολύτως απαραίτητη προϋπόθεση διαμόρφωσης υπεύθυνων αυριανών πολιτών.

  τ.

  (Περιοδικό “Η Δράση μας”, Ιούνιος – Ιούλιος 2026)