ΣΤΑΥΡΟΠΟΛΙΤΕΙΑ ΚΑΙ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

   Η Ορθοδοξία ως αληθινή πίστη, ως τρόπος ζωής και πολιτείας, ως κοινωνία αγάπης είναι η μόνη που σώζει τον άνθρωπο, ως πρόσωπο και ως κοινωνία, και δίνει λύσεις σε όλα τα ανθρώπινα προβλήματα, προσωπικά και κοινωνικά, εθνικά και παγκόσμια. Η Ορθοδοξία δεν είναι μια ιδεολογική θεώρηση των πραγμάτων, που εξαγγέλλει διάφορες θεωρίες και περιμένει την εφαρμογή τους από τους άλλους, αλλά είναι ζωντανή πραγματικότητα και ενδοκόσμια αγωνιστική οντότητα. Όπως ο Χριστός μας κήρυξε αυτά που πρώτα ο ίδιος είχε βιώσει, έτσι και η Ορθοδοξία πρώτα βιώνει τη ζωή και την πολιτεία της δικαιοσύνης, της ειρήνης και της αγάπης και μετά την προβάλλει στον υπόλοιπο κόσμο προς σωτηρία όλων. Γι’ αυτό και ο Ευαγγελιστής Ιωάννης κραυγάζει· «…αύτη εστίν η νίκη η νικήσασα τον κόσμον, η πίστις ημών». (Α΄Ιωαν. ε, 4)

  Στην εκκλησιαστική πολιτεία, εξάλλου, ασκείται η αρετή, η ταπείνωση και η δημοκρατική διαδικασία. Βεβαίως η λέξη «Δημοκρατία» δεν περιέχεται στα κείμενα της Αγίας Γραφής. Η δημοκρατική όμως πρακτική, το δικαίωμα δηλαδή εκλογής από τον ίδιο το λαό του τρόπου ζωής του, των πολιτικών και κοινωνικών θεσμών και των διαφόρων εκπροσώπων του, είναι ουσιαστικό στοιχείο του πνεύματος της Αγίας Γραφής και της ζωής της Εκκλησίας, ιδιαίτερα κατά τους πρώτους αιώνες.

  Ήδη, στην Παλαιά Διαθήκη, ο Μωυσής συνιστά στους Ισραηλίτες να εκλέξουν δημοκρατικά τους υπευθύνους τους· «Δότε εαυτοίς άνδρας σοφούς και επιστήμονας και συνετούς εις τας φυλάς υμών…» (Δευτ, α΄, 13)

 

Κατά τον τρόπο της Δημοκρατίας.

  Εκεί, ασφαλώς, που πρυτανεύει το πνεύμα της δημοκρατικής διαδικασίας είναι στη εκλογή των επτά διακόνων· «Επισκέψασθε ούν, αδελφοί, άνδρας εξ υμών μαρτυρουμένων επτά, πλήρεις Πνεύματος Αγίου και σοφίας…» (Πραξ. στ΄, 3). Ο ιερός Χρυσόστομος, ερμηνεύοντας το χωρίο αυτό, λέγει ότι ο Απόστολος Πέτρος, ενώ είχε τη δυνατότητα να ορίσει ο ίδιος τους επτά διακόνους, δεν το έκανε, γιατί ήθελε να καταστήσει όλο το λαό μετόχους και κοινωνούς της εκλογής των διακόνων του, αφού επρόκειτο για κοινή υπόθεση. Στην Εκκλησία δηλαδή διασώθηκε η δημοκρατία των αρχαίων Ελλήνων, παρ’ όλο ότι την εποχή των πρώτων Χριστιανών κυβερνούσε την οικουμένη η αυταρχική δυναστεία των Ρωμαίων αυτοκρατόρων.

  Γι’ αυτό όλοι οι Ορθόδοξοι τιμάμε τον Μέγα Κωνσταντίνο, όχι μονάχα γιατί σταμάτησε τους διωγμούς κατά των Χριστιανών αλλά και γιατί, αυτοκράτορας αυτός και Μέγας Ποντίφικας, συνεκάλεσε δημοκρατικότατα την πρώτη Οικουμενική Σύνοδο, γεγονός πρωτάκουστο στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία.

 

«Η ψήφος των Πλειόνων»

  Η Σύνοδος με τη σειρά της, κατευθυνόμενη βεβαίως από το Άγιο Πνεύμα, κατοχύρωσε και θεσμικά τη δημοκρατική διαδικασία στην Εκκλησία, ορίζοντας με τον 6ο κανόνα· «κρατείτω η των πλειόνων ψήφος» (Α΄Οικ. Συν. Κανών 6). Εν τούτοις, οι περισσότεροι από τους κατοπινούς αυτοκράτορες του Βυζαντίου και πολλοί Επίσκοποι, ιδιαιτέρως από το 12ο αιώνα και μετά, δεν συμμορφώθηκαν προς τον 6ο κανόνα της Πρώτης Συνόδου.

  Το χειρότερο είναι, ότι και πολλοί πιστοί κατά τα άλλα Χριστιανοί, δυσκολεύονται να εκλάβουν τη δημοκρατική ζωή ως εντολή Θεού, επειδή ο Θεός στην Παλαιά Διαθήκη χρησιμοποιούσε τη βασιλεία. Ξεχνούν, όμως, ότι ο Θεός δεν έδωσε από την αρχή τη βασιλεία στον Ισραηλιτικό λαό αλλά μόνο μετά την επίμονη απαίτηση του ίδιου του λαού και αφού πρώτα τους προειδοποίησε, με τον προφήτη Σαμουήλ, για τα δεινά, τα οποία πάντοτε η κληρονομική βασιλεία επιφέρει…

  Επίσης, πολλοί δυσκολεύονται να δεχτούν τη δημοκρατική συμπεριφορά ως αρετή και στίγμα Σταυρού, γιατί δεν αντιλαμβάνονται ότι χρειάζεται να έχει κανείς μεγάλη ταπείνωση για να σεβαστεί τη γνώμη του άλλου και να δεχτεί να θεωρήσει τη δική του ψήφο ίση με την ψήφο κάποιου, ο οποίος ίσως ανήκει σε διαφορετικό κοινωνικό χώρο και έχει διαφορετικό μορφωτικό επίπεδο. Ασφαλώς ξεχνούν, ότι στην Α Οικουμενική Σύνοδο ο πολυμαθέστατος Αθανάσιος καθόταν δίπλα στον ποιμένα χηνών Αγ. Σπυρίδωνα…

 

Ο εγωισμός

  Ασφαλώς, πίσω από την άρνηση της δημοκρατικής συμπεριφοράς, κρύβεται κάποιος εγωισμός. Ο ίδιος εγωισμός υπάρχει και στην κατάχρηση της Δημοκρατίας, ιδιαίτερα στη φράση «δημοκρατία έχουμε, κάνω ό,τι θέλω». Στην αληθινή, όμως, δημοκρατία δεν κάνει ο καθένας ό,τι θέλει αλλά όλοι μαζί προσπαθούν να βρουν ποιο είναι το καλό για όλους. Εάν μάλιστα είναι Χριστιανοί, προσπαθούν να εναρμονίσουν τις δικές τους σκέψεις και ενέργειες με το θέλημα του Θεού. Σε αυτή τη δημοκρατία υπάρχει στίγμα Σταυρού. Αλλιώς μια πολιτεία πέφτει ή στην ατομοκρατία ή στην οχλοκρατία.

 

Βασίλειος Τσούπρας
Σταυρός, Ζωή, Ανάσταση

Εκδ. Λυχνία, 2002

«ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ» 12-11-2009

ΜΕΛΕΤΙΟΣ ΑΠ. ΒΑΔΡΑΧΑΝΗΣ
ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΗΣ

Κορυφή